Pamiętanie Peerelu
Strona domowa projektu: pamietaniepeerelu.pl
Coraz częściej zdajemy sobie sprawę, jak bardzo zagmatwana jest historia Polski ostatnich dziesięcioleci. Jednym z podstawowych problemów w docieraniu do prawdy o tamtych latach jest brak autentycznych, wiarygodnych źródeł. A bez nich nie można badać współczesnej historii. W tej sytuacji uważamy, że konieczne jest odwołanie się do świadków, do uczestników tamtych wydarzeń.
Od 2006 roku Fundacja Ośrodka KARTA realizuje autorski projekt Anki Grupińskiej, pisarki i dziennikarki: „Pamiętanie Peerelu. Opowieści o wspólnych i indywidualnych sposobach na system: 1956–1989”. Jego celem jest zapisanie metodą oral history doświadczenia i pamięci zdarzeń działaczy opozycyjnych z pierwszego i ostatniego szeregu: urzędnika, lekarza, kucharki w stołówce pracowniczej, nauczyciela historii, robotnika, przedszkolanki itd. — czyli tych wszystkich, których doświadczenie pozwoli rekonstruować czas zapominany i zakłamywany.
Założeniem projektu jest uzyskanie opowieści ilustrujących przede wszystkim sprzeciw wobec systemu i życie codzienne w Peerelu w różnych regionach Polski. Tworzymy podprojekty tematyczne: są to opowieści o zdarzeniach (np. rok 1989), związane z działaniem grup pracowniczych
(cykl rozmów z lekarzami, opozycjonującymi swoją niezależną postawą prawnikami, nauczycielami itd.) czy opowieści rekonstruujące budowanie struktur opozycyjnych (SKS we Wrocławiu, Solidarność Walcząca w Poznaniu). Chcemy uzyskać szerszy plan historyczno-etnograficzny złożony ze skrawków, które czasem się znoszą, a czasem dopełniają. Równolegle prowadzimy aktywność badawczą (udział w seminariach i konferencjach naukowych) i edukacyjną (warsztaty dla adeptów historii mówionej jako źródła historycznego).
Od 2006 roku w całej Polsce przeprowadziliśmy ponad sto rozmów z opozycjonującymi przeciwko systemowi peerelowskiemu mieszkańcami Wrocławia, Poznania, Kielc, Jarocina i wielu innych miast. Projekt jest coraz bardziej obecny w różnych regionach Polski i w mediach. Publikacje na temat „Pamiętania Peerelu” ukazały się m.in. w „Tygodniku Powszechnym”, „Focusie”, „Rzeczpospolitej”, „Czasie Kultury” i w kwartalniku „Karta”.
W 2008 roku we współpracy Fundacji Ośrodka KARTA i Centrum Edukacji Obywatelskiej rozpoczęliśmy publikację serii wydawniczej „Pamiętanie Peerelu”. Wykorzystując zebrany materiał, wydajemy notesy edukacyjne — materiał pomocny przede wszystkim nauczycielom szkół ponadpodstawowych: gimnazjów i liceów. Fragmenty zrealizowanych m.in. w Poznaniu wywiadów zostały wykorzystane przy realizacji notesów. Cały projekt „Pamiętanie Peerelu. Opowieści o wspólnych i indywidualnych sposobach na system: 1956–1989” chcemy kontynuować do 2010 roku.
