Książki KARTY
Informacje o wszystkich publikacjach Ośrodka KARTA znaleźć można w naszej internetowej księgarni.
Seria „Tematy Karty”
W serii wydawniczej „Tematy Karty” przedstawiamy świadectwa tych, którzy dotknęli najbardziej znaczących wymiarów XX wieku.
Stefan Dąmbski, Egzekutor
Stefan Dąmbski, tytułowy egzekutor w 1942 roku, jako 17-latek trafił do oddziału AK. Przydzielono mu zadanie likwidacji Niemców i konfidentów. Po zajęciu Rzeszowszczyzny przez Sowietów Dąmbski kontynuował działalność konspiracyjną — wykonywał wyroki na przedstawicielach nowej władzy, a także brał udział w akcjach przeciwko Ukraińcom.
Opisując te wydarzenia, autor pokazuje zarazem, w jaki sposób — będąc nastolatkiem — nauczył się zabijać i dlaczego polubił to zajęcie. Egzekutor jest więc nie tylko opowieścią z życia partyzanta, ale przede wszystkim studium spustoszenia, jakie w człowieku sieje wojna — nawet, jeśli walczy on po „słusznej” stronie. Swoje wspomnienia Dąmbski spisywał pod koniec życia, zdobywając się na niezwykle szczere i przejmujące wyznanie.
Kup w księgarni internetowej Ośrodka KARTA »
Polityczni
red. Agnieszka Dębska
Polityczni to zbiór relacji więźniów politycznych, którzy opowiadają o swoich pobytach w więzieniach Peerelu w latach 1982-86. W książce znajdują się zapisy 10 osób: Barbary Fabiańskiej, Jerzego Geresza, Zbigniewa Gluzy, Ewy Heynar-Skowrońskiej, Włodzimierza Kowalskiego, Krystyny Laskowicz, Andrzeja Machalskiego, Wandy Minickiej, Joanny Szczęsnej i Tadeusza Wypycha.
W przedstawionych relacjach dominuje nie wymiar polityczny uwięzienia (a więc poglądy polityczne, podziemie, „Solidarność"), ale więzienna codzienność — życie w celi, więzienne obyczaje, a zwłaszcza — zetknięcie z subkulturą więzienną — z kryminalnymi i różne warianty ułożenia sobie z nimi relacji. Opowieści są interesującym i pozbawionym stereotypowości spojrzeniem od wewnątrz na komunistyczne więzienie. Są też szczerym zapisem indywidualnego przeżywania sytuacji ekstremalnej.
Książka powstała na bazie relacji wydanych po raz pierwszy w II obiegu w 1988 roku.
Kup w księgarni internetowej Ośrodka KARTA »
Oblężone
red. Agnieszka Knyt
Studium przetrwania. Relacje trzech kobiet, które przetrwały 900 dni blokady Leningradu w latach 1941–44, m.in. po raz pierwszy w Polsce dzienniki Olgi Bergholc — poetki, której wystąpienia radiowe dodawały ludziom otuchy. Skrajnie trudne warunki życia w odciętym od świata mieście są tłem dla rodzących się uczuć, pozwalają dojrzeć istotę człowieczeństwa wystawionego na najcięższą próbę.
Dziś wśród starych rupieci znalazłam puszkę kleju do tapet, zrobionego z makaronowych odpadów. Ważyła kilogram! Cudownie! […]
− Ugotujmy gęstą breję − Dima modlitewnie złożył ręce.
− Wykluczone − sprzeciwiłam się stanowczo. − Będziemy gotować zupę na stugramowych porcjach. Wówczas kleju starczy na dziesięć dni.
− Masz rację, naturalnie − zgodził się markotnie. − Ty zawsze masz rację − dodał mściwie.
Jelena Koczyna, Dziennik czasu blokady
Kup w księgarni internetowej Ośrodka KARTA »
Seria „Świadectwa”
„Świadectwa” to seria książek kierowana głównie do młodych czytelników, na którą złożą się najważniejsze zapisy świadków, tworzące panoramę historii Polski w XX wieku. Dotychczas w serii ukazały się:
Jacek Kuroń, Taki upór
Taki upór to książka łącząca w sposób nowatorski i esencjonalny teksty autobiograficzne oraz społeczno-polityczne Jacka Kuronia. Niezwykła droga od marksizmu poprzez zaangażowanie w działalność opozycyjną lewicy laickiej aż po kluczowy udział w przemianach demokratycznych w Polsce, sprawowanie mandatu posła i objęcie teki ministra stanowi fascynujące świadectwo, ważne dla zrozumienia XX wieku. Autor nie pozostał obojętny również na palące problemy współczesności, m.in. sprawę budowania społeczeństwa obywatelskiego, problem wykluczenia społecznego, terroryzmu, konsekwencje globalizacji i kwestię relacji z mniejszościami narodowymi. Jacek Kuroń to jedna z nielicznych postaci opozycji i polskiej sceny politycznej po 1989 roku, która miała pełną świadomość dokonujących się procesów dziejowych i zarazem była w stanie je opisywać oraz na nie wpływać.
Wybór obejmuje całość spuścizny Autora, w tym wszystkie dotychczasowe publikacje (wydane w pierwszym i drugim obiegu), a także unikatową, liczącą ponad 1000 pozycji Kolekcję Jacka Kuronia znajdującą się w zbiorach Ośrodka KARTA, w skład której wchodzą cenne materiały, częściowo dotychczas niepublikowane i nieznane: maszynopisy i rękopisy, notatki, artykuły, książki oraz listy.
Książka jest bogato ilustrowana; obok znanych i wykorzystywanych zdjęć Jacka Kuronia w książce zostaną zaprezentowane częściowo niepublikowane dotychczas fotografie ze zbiorów Przyjaciół i Rodziny, Archiwum Fotografii Ośrodka KARTA oraz kopie rękopisów, maszynopisów i dotyczących Autora dokumentów. Do publikacji dołączono płytę CD, zawierającą dotychczas nieznane nagrania pochodzące z działającego poza cenzurą biura informacyjnego KSS „KOR”, którego pomysłodawcą, współtwórcą oraz niekwestionowanym przywódcą był Jacek Kuroń.
Czy możemy mówić o Kuroniu jako o drugim Piłsudskim? – relacja wideo z debaty w siedzibie „Rzeczpospolitej”, 6 października 2011
Kup w księgarni internetowej Ośrodka KARTA »
Stanisław Czuruk, Lwów w cieniu Kołymy
Życie pod okupacją niemiecką i sowiecką opowiedziane przez młodego lwowiaka w unikatowych grypsach z więzienia. Jest to zapis losów Stanisława Czuruka ze Lwowa w okresie od 1 września 1939 do 4 grudnia 1955 — przedstawiony przez dokumenty — dziennik z początku wojny, 350 grypsów przemycanych w latach 1944–48 z obozów i więzień lwowskich, a także listy i wspomnienia z łagrów i zesłania na Kołymie, uzupełnione relacjami nagranymi współcześnie w Ośrodku KARTA oraz 120 zdjęciami archiwalnymi.
Kup w księgarni internetowej Ośrodka KARTA »
Zygmunt Klukowski, Zamojszczyzna 1918–59
Wspomnienia i dzienniki lokalnego społecznika, lekarza — uniwersalna kronika XX wieku, zapisana przez pryzmat regionu wyjątkowego dla dziejów Polski. Dr Zygmunt Klukowski ze swojego szpitala w Szczebrzeszynie uczynił punkt obserwacyjny, z którego widział dużo więcej niż drogi na Zamość i na Zwierzyniec. Patrzył na procesy historyczne, tak boleśnie doświadczające jego kraj i... jego samego.
Autor — lekarz, regionalista, społecznik — w swoich wspomnieniach i dziennikach z lat 1918–59 opisał wnikliwie dzieje Zamojszczyzny, unikając podawania szczegółów życia osobistego. Uważał za swój obowiązek przede wszystkim obiektywne zapisywanie historii.
Książka została wydana w dwóch woluminach: tom I obejmuje lata 1918–43, tom II lata 1944–59. W tomie I drukujemy mało znane wspomnienia Zygmunta Klukowskiego z okresu II Rzeczpospolitej, w tomie II znalazł się nieznany w Polsce dziennik z lat 1945–46 i wspomnienia z lat 50. W tomie II zamieszczone zostało także posłowie opisujące życie autora i losy jego zapisów. W obu tomach znajdują się wkładki z archiwalnymi zdjęciami z Zamojszczyzny i prywatnymi fotografiami autora (w sumie około 160 zdjęć).
Kup w księgarni internetowej Ośrodka KARTA »
Stanisław Bohdanowicz, Ochotnik
Ochotnik to niezwykły zapis losów żołnierza tworzącej się na Syberii polskiej armii.
Autor z niespotykaną otwartością opisuje wiele dramatycznych zdarzeń, dzięki niemu można prześledzić całą drogę V Dywizji Syberyjskiej od pierwszych chwil jej powstania w 1918 roku, przez kapitulację, pobyt w niewoli bolszewickiej i tragiczny powrót nielicznych żołnierzy do Polski na początku 1922 roku. To także opis narodzin Rosji bolszewickiej.
Kup w księgarni internetowej Ośrodka KARTA »
Adam Uziembło, Niepodległość socjalisty
Książka opowiada o barwnym życiu Autora od wczesnych lat dzieciństwa do II wojny światowej. „Ważne — jak zauważa Zbigniew Gluza — że Autor zdążył w większości opisać swoje wspomnienia właśnie przed II wojną, poza kontekstem późniejszych, często wypaczających dawną myśl, ideologii.” Książka jest zasługą również córki Adama Uziembły, Anieli Uziembło, która dzieło ojca zebrała w przedstawianą teraz całość. W tomie znajduje się ponad 40 unikatowych fotografii ze zbiorów rodzinnych, a także zdjęcia wydarzeń opisywanych przez Autora.
„Chadzałem tedy po naszym siole i jego niezabrukowanych ulicach poprzez nieprawdopodobne roztopy grząskiego błota, ustrojony w czarną pelerynę, kapelusz z szerokim rondem, spodnie nienagannie zaprasowane, a w dodatku w krawat mickiewiczowski, owijający całą szyję. Odcinało to mnie stanowczo od tłumu autochtonów, odzianych w kosowarotki [koszule zapinane z boku szyi i puszczane spod sznurkowego paska na spodnie], z furażkami na głowach i, oczywiście, w wysokich butach. Kto wie, czy fakt ten nie wpłynął na moją karierę na tym egzotycznym gruncie. Byłem bowiem z zewnętrznego wyglądu osobistością «wybitną».” — tak Adam Uziembło wspomina okres 1905 roku w Kimrach, małej mieścinie w Rosji, gdzie jako dziewiętnastoletni chłopak został przywódcą rewolucji. Był to jedynie jeden z wielu epizodów jego bogatej biografii. Miał w życiu wiele innych przygód…
Kup w księgarni internetowej Ośrodka KARTA »
Seria albumów historycznych
Chronologiczne opowieści, które dzięki unikalnej formule łączenia tekstu z obrazem pozwalają wejść w głąb opisywanego doświadczenia. Cytowanym fragmentom świadectw, dokumentów, prasy towarzyszy – oprócz komentarza historycznego – bogaty wybór zdjęć archiwalnych oraz plastyki.
Rok 1918. Odzyskiwanie Niepodległej
red. Agnieszka Dębska
Album pokazuje nastroje Polaków u progu odzyskania niepodległości, ich emocje i postawy wobec tworzącej się państwowości, siebie samych i innych nacji. Archiwalne zdjęcia, plakaty i ulotki ilustrujące dokumenty, fragmenty dzienników i wspomnień autorstwa m.in. Józefa Piłsudskiego, Jędrzeja Moraczewskiego, Macieja Rataja, Józefa Hallera, Józefa Dowbora-Muśnickiego, Marii Dąbrowskiej, Zofii Romanowiczówny, Marii Kasprowiczowej; cytaty z prasy — „Czas”, „Kurier Warszawski”, „Kurier Poznański”, „Kurier Lwowski”; odezwy i zarządzenia władz okupacyjnych, ulotki partii i organizacji niepodległościowych — czynią z albumu wyczerpujący i niepowtarzalny obraz roku 1918.
Książka wydana wspólnie z Agorą SA i Domem Spotkań z Historią.
Kup w księgarni internetowej Ośrodka KARTA »
Rok 1920. Wojna Polski z Rosją bolszewicką (w językach polskim i angielskim)
red. Agnieszka Knyt
Opowieść o okresie styczeń–październik 1920 opisująca wyprawę na Kijów, odwrót polskich wojsk, bitwę warszawską i pogoń za bolszewikami — aż do rozejmu. Jest to pierwsza próba przedstawienia wydarzeń kompozycją tekstu i obrazu. Album zawiera wspomnienia uczestników wojny polsko-bolszewickiej, listy, dokumenty, ponad 300 archiwalnych zdjęć, plakatów i ulotek.
Książka wydana wspólnie z Muzeum Historycznym m. st. Warszawy.
Kup w księgarni internetowej Ośrodka KARTA »
Rok 1939. Rozbiór Polski
red. Marta Markowska
W 70. rocznicę wybuchu II wojny światowej, ukazał się album „Rok 1939. Rozbiór Polski”. Wydawnictwo, przygotowane wspólnie przez Agorę, Ośrodek KARTA i Dom Spotkań z Historią, opisuje wydarzenia z historii Polski między styczniem a październikiem 1939 r.
„Rok 1939. Rozbiór Polski” to przejmująca, albumowa opowieść o klęsce państwa polskiego po dwudziestu latach niezawisłego bytu. Wydanie przedstawia upadek polskich nadziei i II Rzeczypospolitej oraz losy heroicznej, choć beznadziejnej walki z dwoma najeźdźcami. W książce znalazły się świadectwa źródłowe i fotografie z okresu od stycznia do października 1939, tworzące relację o zdarzeniach, które na pół wieku odebrały Polsce niepodległość.
Kup w księgarni internetowej Ośrodka KARTA »
Rok 1968. Środek Peerelu
red. Agnieszka Dębska
Chronologiczna, ilustrowana opowieść o 12 miesiącach 1968 roku zawierająca bogaty materiał ikonograficzny (zdjęcia, plakaty, ulotki, reprodukcje dzieł sztuki) i teksty źródłowe. Ze świadectw uczestników wydarzeń, fragmentów dzienników i wspomnień, wierszy, tekstów prasowych, oficjalnych przemówień i dokumentów esbeckich zbudowana została plastyczna, wielowymiarowa narracja przedstawiająca zarówno najważniejsze zdarzenia tytułowego roku, jak i dzień powszedni „środka Peerelu” — środka gomułkowskiej „małej stabilizacji”.
Książka wydana wspólnie z Domem Spotkań z Historią.
Kup w księgarni internetowej Ośrodka KARTA »
Solidarność 1980–81. Karnawał z wyrokiem (w językach polskim i angielskim)
red. Agnieszka Dębska
Od września 1980 do grudnia 1981 — za sprawą sierpniowego porozumienia strajkujących z władzą — zdarzyło się w Polsce, w środku realnego komunizmu, powszechne doświadczenie wolności. Karnawał — tak z perspektywy rzeczywistości stanu wojennego nazywano tamten okres. W zderzeniu z realiami po 13 grudnia 1981 mógł on się jawić jako feeria wolności, kiedy to każdą prawdę można było nawet wykrzyczeć. Ale czy można nazywać karnawałem czas, gdy każda radość, nadzieja już po chwili okazywały się złudzeniem...
Książka wydana wspólnie z Muzeum Historycznym m. st. Warszawy.
Kup w księgarni internetowej Ośrodka KARTA »
Stan wojenny. Ostatni atak systemu (w językach polskim i angielskim)
red. Agnieszka Dębska
Opowieść o okresie, w którym system komunistyczny po raz ostatni próbował spacyfikować wybijające się na wolność społeczeństwo. Książka pokazuje kolejne fazy procesu, który rozpoczął się 13 grudnia 1981, przygotowanym dużo wcześniej w ukryciu atakiem na „Solidarność”, a zakończył 11 września 1986 amnestią dla więźniów politycznych — kończącą okres represji stanu wojennego i otwierającą szansę — odległego jeszcze — porozumienia. Przez kompozycję słowa (relacji, dokumentów) i obrazu (zdjęć, plakatów, ulotek — często prezentowanych po raz pierwszy) próbujemy pokazać, czym były dla Polski tamte lata.
Książka wydana wspólnie z Domem Spotkań z Historią.
Kup w księgarni internetowej Ośrodka KARTA »
Upadek Peerelu. 1986–1989
red. Agnieszka Dębska
Punktem wyjścia opowieści jest sytuacja po wrześniowej amnestii w 1986 roku — kończącej okres represji po stanie wojennym i będącej początkiem jawnej działalności „Solidarności”. Finałem — czerwcowe wybory w 1989 roku — jako początek stanowienia nowego, demokratycznego ładu. Historia opowiadana jest chronologicznie; cytaty z materiałów źródłowych wzbogacone są o krótkie informacje o charakterze kalendaryjnym. Cytowane w albumie są fragmenty relacji świadków, dzienniki i wspomnienia, teksty prasowe, dokumenty oraz wiersze. Na stronę wizualną składa się bogaty wybór zdjęć uzupełniony plakatami, pocztówkami, znaczkami oraz reprezentatywnym wyborem dzieł sztuki. Album jest portretem końca systemu, a także portretem ludzi w obliczu Zmiany.
Książka wydana wspólnie z Agorą SA i Domem Spotkań z Historią.
Kup w księgarni internetowej Ośrodka KARTA »
Droga do Solidarności. Lata 1975–1980
(w językach polskim i angielskim)
red. Agnieszka Dębska
Jest to portret polskiego społeczeństwa w drugiej połowie lat. 70 na tle powstających struktur opozycji demokratycznej. Punkt wyjścia opowieści stanowi przypomnienie protestów przeciwko zmianom w Konstytucji na przełomie 1975 i 1976 roku (List 59). Działalność opozycyjna – powstawanie kolejnych organizacji (KOR, WZZ, ROPCiO); rozwój drugiego obiegu wydawniczego, zderzona zostaje z oficjalnymi wymiarami życia w Peerelu (zjazdy partii, propaganda sukcesu, ale także – ponura codzienność w warunkach pogłębiającego się kryzysu końca gierkowskiej dekady).
Książka wydana wspólnie z Domem Spotkań z Historią i Europejskim Centrum Solidarności.
Kup w księgarni internetowej Ośrodka KARTA »
Seria „Żydzi polscy”
Wznowiona edycja serii „Żydzi polscy”. Książki w nowej szacie graficznej, z uzupełnieniami, dopowiedzeniami, rozszerzonymi przypisami. Klasyka źródłowej literatury żydowskiej, prawdziwy obraz Holokaustu na ziemiach polskich. 
Henryk Schönker
Dotknięcie anioła
Osobista historia ocalałego z Holokaustu żydowskiego chłopca. Opowieść rozgrywa się kolejno w Oświęcimiu, Krakowie, Wieliczce, Tarnowie, Bochni, obozie Bergen-Belsen. Wojnę przetrwał nie tylko autor książki, ale i cała najbliższa rodzina, jednak ich historię wytycza seria cudownych przypadków poparta silną determinacją przeżycia. Książka pokazuje, że dla Żydów nie istniał żaden skuteczny system radzenia sobie z nazistowską opresją, nie było żadnych pewnych sposobów. Nie skutkowały koneksje, pieniądze, ostatecznie nie miał nawet znaczenia wybór postawy – ci, którzy ocaleli, musieli mieć przede wszystkim ogromne szczęście.
Autor opiera się w części na relacjach ojca, Leona Schönkera, ostatniego przewodniczącego Gminy Żydowskiej w Oświęcimiu. Według jego relacji obóz w Oświęcimiu pomyślany był początkowo przez Niemców jako punkt emigracyjny, a nie miejsce zagłady. Opisana we wspomnieniach szansa masowej emigracji Żydów z okupowanej Europy, to nieznany dotąd wątek historii Holokaustu. W obecnej edycji, w posłowiu, zamieszczamy nowoodkryte dokumenty, potwierdzające prawdziwość tej tezy.
Kup w księgarni internetowej Ośrodka KARTA »
Richard Glazar
Stacja Treblinka
Wspomnienia więźnia obozu w Treblince. Richard Glazar, po przewiezieniu do Treblinki z getta w Teresienstadt, przydzielony został jako robotnik do brygady, która zajmowała się sortowaniem rzeczy należących do mordowanych w komorach gazowych. Ocalał od zagazowania, a zarazem miał możliwość obserwowania zorganizowanej machiny zagłady, jaką był obóz. Przeżycie w tym szczególnym miejscu miało tragiczny wymiar — Glazar był nie tylko świadkiem śmierci tysięcy ludzi, ale jego życie, podobnie jak życie innych żydowskich więźniów pracujących w obozie, zależało od śmierci innych — przywożona przez nich żywność i ubrania umożliwiały przetrwanie garstce „wybrańców”.
Świadectwo Glazara opowiada o trwaniu wśród tysięcy pędzonych na śmierć, ale też o buncie, powstaniu i ucieczce w sierpniu 1943. Dla większości więźniów ucieczka skończyła się śmiercią, jemu jednak się udało - wyzwoliwszy się z obozu, przedostał się do Niemiec, gdzie ukrywając swoją żydowską tożsamość doczekał do końca wojny, pracując jako robotnik.
Kup w księgarni internetowej Ośrodka KARTA »
Calek Perechodnik
Spowiedź
Oryginalna, pełna wersja świadectwa Calka Perechodnika — mieszkańca Otwocka, policjanta żydowskiego w tamtejszym getcie, kronikarza Zagłady. Tekst pełen jest goryczy, ale i bardzo wnikliwych obserwacji. Zawiera oskarżenie narodu niemieckiego za jego konkretne cechy, ale jednocześnie obarcza też winą za zaistniały stan narody polski i żydowski. Gniew Perechodnika nie omija nawet jego samego. Autor tego tragicznego zapisu wini siebie za tchórzostwo, naiwność, brak trzeźwej oceny sytuacji. Bierze w związku z tym na siebie dużą część odpowiedzialności za śmierć swojej ukochanej żony i dwuletniej córeczki. Z dużą starannością kreśli postacie znanych mu ludzi – Polaków i Żydów. Bezwzględnie obnaża ich słabości i wady, które doprowadziły w końcu do społecznego przyzwolenia na zaistnienie tak niewyobrażalnie nieludzkich sytuacji.
Spowiedź została spisana w roku 1943, a jej autor nie doczekał wyzwolenia. Zmarł pod koniec 1944 roku prawdopodobnie na tyfus bądź z rąk szabrowników. Zapis stał się tekstem kanonicznym, cytowanym niemal we wszystkich poważniejszych opracowaniach na temat Holokaustu.
Seria „Historia Mówiona”
Ocaleni z Mauthausen
oprac. Katarzyna Madoń-Mitzner
Książka Ocaleni z Mauthausen — pierwsza w nowej serii „Historia Mówiona” — jest wielogłosem o tak skrajnym doświadczeniu, jakim jest przejście przez nazistowski obóz koncentracyjny. Opowiada o tym ponad stu byłych więźniów Mauthausen-Gusen.
Prof. Jerzy Kochanowski: „Wyjątkowo plastyczny, działający na wyobraźnię obraz, pokazuje niezwykłe zróżnicowanie obozowego świata. Mimo że z pewnością nie jest to lektura łatwa, to jednocześnie pasjonująca, od której wręcz trudno się oderwać.” Zbigniew Gluza: „Pamięć tak wywoływana odkrywa niezwykłą prawdę: w świecie odbierającym człowieczeństwo przeżycie opiera się na fundamentalnej woli istnienia, na obronie w sobie człowieka.”
Kup w księgarni internetowej Ośrodka KARTA »
Seria albumów fotograficznych „Kolekcje XX wieku”
Albumy w serii „Kolekcje XX wieku” mają spełniać dwa ściśle z sobą związane warunki. Po pierwsze — pokazywać temat: wyrazisty, ważny dla historii, a przedstawiony tak, by wszystkie obrazy składały się na pełną opowieść. Po drugie — odkryć twórcę: osobę lub zespół stanowiący to dzieło swoją pracą, determinacją i wysiłkiem. Zamierzamy przedstawiać przede wszystkim takie zbiory, w których widać zamysł całościowego portretowania minionego życia. Te, które dowodzą, że ikonograficzny obraz może opowiedzieć historię równie wnikliwie, jak zdarza się to słowu pisanemu czy mówionemu.
Wokół pałacu i dworu. Z kolekcji Janusza Przewłockiego
red. Agnieszka Knyt
Prezentujemy najobszerniejszy i najbardziej niepowtarzalny prywatny zbiór fotografii obrazujących polskie ziemiaństwo i arystokrację na przełomie XIX i XX stulecia. Obejmuje on około 20 tysięcy obiektów pochodzących głównie z lat 1890–1939. Zdjęcia portretowe, indywidualne i grupowe, ukazują przedstawicieli najznakomitszych rodów arystokratycznych — Lubomirskich, Radziwiłłów, Branickich, Czartoryskich, Potockich, Zamoyskich, Tarnowskich, Sapiehów, ale także sceny z życia codziennego i z różnych uroczystości. Najstarsze fotografie pochodzą z drugiej połowy XIX wieku, ze słynnych atelier fotograficznych (Walerego Rzewuskiego z Krakowa czy Jana Mieczkowskiego z Warszawy), najpóźniejsze z lat 30. XX wieku. Ukazują historię polskich ziemian i arystokratów, a jednocześnie historię polskiej fotografii w tym czasie.
Zdjęcia pozyskiwane od lat 60. XX wieku głównie od potomków szlacheckich rodów, były przez Janusza Przewłockiego pieczołowicie opisywane. W albumie ukazana jest także sylwetka autora kolekcji — Janusza Przewłockiego. Syn Henryka Przewłockiego i Karoliny Marii Hutten-Czapskiej, urodził się i wychował wraz z sześciorgiem rodzeństwa w majątku Mordy koło Siedlec. Wraz z nastaniem komunizmu został z całą rodziną wygnany z dworu, a jego ojca Sowieci wywieźli do obozu w Borowiczach, gdzie zmarł w 1946 roku. Przez wiele lat Janusz Przewłocki był redaktorem, wydawcą serii pamiętników polskich z XVIII–XX wieku, a począwszy od lat 60. zbierał zdjęcia dotyczące polskich rodów ziemiańskich i arystokratycznych. Współpracował z paryską „Kulturą” i z opozycją demokratyczną w latach 70. i 80., był współtwórcą Archiwum Wschodniego i przewodniczącym Komisji Historycznej Związku Sybiraków.
Kup w księgarni internetowej Ośrodka KARTA »
Słownik dysydentów
Słownik dysydentów. Czołowe postacie ruchów opozycyjnych w krajach komunistycznych w latach 1956–1989 — to zestawienie 353 biogramów najwybitniejszych przedstawicieli opozycji demokratycznej z krajów Europy Środkowo-Wschodniej. Biogramom towarzyszy bogaty materiał analityczny: omówienie podstawowych nurtów ruchu dysydenckiego w każdym z 24 państw reprezentowanych w Słowniku, kalendarium wydarzeń, noty poświęcone akcjom, manifestacjom, niezależnym wydawnictwom, periodykom, formom polityki represyjnej.
Publikacja jest niecodziennym, sporządzonym od wewnątrz, zapisem historii nonkonformizmu. Powstała dzięki wysiłkowi niezależnych badaczy ze wszystkich europejskich krajów byłego bloku sowieckiego. Przez ponad dziesięć lat pracowało nad nią kilkaset osób: historyków, dziennikarzy, tłumaczy i redaktorów.
Słownik składa się z dwóch obszernych woluminów (każdy liczy ponad 800 stron; tomy można kupować oddzielnie). Do I tomu weszły rozdziały: Albania, Bułgaria, Czechy, Słowacja, Bośnia i Hercegowina, Chorwacja, Macedonia, Serbia, Czarnogóra, Słowenia, Niemcy, Polska, Rumunia, Węgry. Wskazane rozdziały są poprzedzone dwoma wstępami przybliżającymi projekt, w których zostały omówione m.in. zasady pracy redakcji, przyjęte kryteria doboru postaci, układ materiału, struktura artykułu biograficznego.
Tom II zawiera teksty dotyczące krajów byłego ZSRR: Armenii, Azerbejdżanu, Białorusi, Estonii, Gruzji, Litwy, Łotwy, Mołdawii, Rosji i Ukrainy. Znalazł się tu również rozdział poświęcony Tatarom krymskim. Materiał dopełniają dwa indeksy: osobowy i rzeczowy.
Kup w księgarni internetowej Ośrodka KARTA »
Opozycja w PRL. Słownik biograficzny 1956–89
Dotychczas ukazały się 3 tomy słownika (w systemie holenderskim):
W tomie I:
– 160 biografii i portretów przedstawicieli opozycji z całej Polski;
– różne środowiska: m.in. Komitet Obrony Robotników, Konfederacja Polski Niepodległej, Polskie Porozumienie Niepodległościowe, podziemna „Solidarność”, niezależny ruch chłopski, Ruch, Ruch Młodej Polski, Ruch Obrony Praw Człowieka i Obywatela, Ruch „Wolność i Pokój”, Studenckie Komitety Solidarności, Wolne Związki Zawodowe.
W tomie II:
– 140 biografii i portretów przedstawicieli opozycji z całej Polski;
– różne środowiska, m.in. Towarzystwa Kursów Naukowych, KOR, podziemnej „Solidarności” oraz niezależnego ruchu chłopskiego, wolnych związków zawodowych, Ruchu Obrony Praw Człowieka i Obywatela, KPN, Solidarności Walczącej, wydawnictw i pism podziemnych. Księża, artyści, dziennikarze prasy i radia „S”, twórcy niezależnego ruchu harcerskiego.
W tomie III:
– 110 biografii i portretów przedstawicieli opozycji z całej Polski;
– ilustrowane kalendarium wydarzeń opozycyjnych lat 1956–89.
Biogramy oddają stan wiedzy na dzień zakończenia prac nad kolejnym tomem. W poprzednich częściach znalazły się biogramy dwóch osób, które — jak się poniewczasie okazało — były przez cały niemal okres swojej działalności konfidentami Służby Bezpieczeństwa. Dzięki wiedzy opartej na udostępnionych niedawno przez Instytut Pamięci Narodowej dokumentach wiadomo już, że biogramy Lesława Maleszki i Henryka Karkoszy nie powinny być publikowane w słowniku. Naturalnie informacje o tych postaciach nie znajdą się w planowanej edycji zbiorczej.
Kup w księgarni internetowej Ośrodka KARTA »
Inne publikacje
Oprócz serii wydawniczych publikujemy także inne książki dotyczące historii XX wieku, m.in.:
Iwan Sołoniewicz, Rosja w łagrze
Zapis naocznego świadka o rodzeniu się i pierwszych latach komunizmu w Rosji. Autor — z wykształcenia prawnik, z zawodu dziennikarz — w 1933 roku, uznając, że nie może dalej żyć w państwie totalitarnym, postanowił uciec z Rosji bolszewickiej. Wraz z bratem Borysem i synem Jurijem zostali złapani w trakcie próby ucieczki i skazani na wieloletni pobyt w poprawczych obozach pracy. Trafili do największego w tym czasie systemu łagrowego — Kanału Białomorsko-Bałtyckiego. Od samego początku pobytu w łagrze, nie widząc szans na normalne życie w państwie bolszewików, myśleli o powtórnym zorganizowaniu ucieczki. Dzięki sprytowi, inteligencji i niezwykłej sprawności fizycznej Sołoniewiczom udało się wydostać z łagru i przejść przez zieloną granicę do Finlandii.
Rosja w łagrze to niezwykłe studium rodzenia się bolszewizmu w Rosji i funkcjonowania nowych struktur państwa totalitarnego. Autor jest wnikliwym obserwatorem procesów społecznych zachodzących w Rosji, szczegółowo opisuje także system łagrowy, zasady obowiązujące w tym wyizolowanym świecie i sposoby radzenia sobie z rzeczywistością zarówno przez władze łagrowe, jak i przez więźniów.
Książka pojawia się po raz pierwszy na polskim rynku w pełnej, zweryfikowanej z oryginałem wersji, poszerzonej o posłowie i rozbudowaną notę biograficzną Iwana Sołoniewicza.
Łagry. Przewodnik encyklopedyczny
Pierwszy całościowy opis systemu obozów sowieckich (1923–60) dokonany nie na podstawie relacji więźniów, lecz gigantycznej, tajnej dotąd dokumentacji z archiwów byłego ZSRR. Jest to dzieło rosyjskiego Stowarzyszenia „Memoriał” — polski przekład został wydany przez Ośrodek KARTA niemal równocześnie z rosyjskim pierwodrukiem.
Rosja a Katyń
Książka zbiera ważne teksty na temat stanowiska „nieoficjalnej” Rosji wobec zbrodni katyńskiej. Najważniejszy dokument, niedrukowany w Rosji, to opracowana przez grupę rosyjskich naukowców wyczerpująca ekspertyza (z 1993 roku), która uczciwie przedstawia zarówno przebieg zbrodni, jak i późniejsze sowieckie kłamstwa o niej. Ponadto: oświadczenie Stowarzyszenia „Memoriał” i osobiste zapisy jego moskiewskich członków (Aleksandra Gurjanowa, Aleksieja Pamiatnycha, Nikity Pietrowa), które podają aktualny stan „procesowy”, a także wiedzę, jaką udało się zdobyć o Katyniu w ciągu ostatnich dwóch dekad. Rosja a Katyń to głos Rosji niezależnej, niepoddającej się grze rosyjskich władz.
Książka wydana wspólnie z Domem Spotkań z Historią
Fragmenty książki „Rosja a Katyń" do pobrania.
Prywaciarze
red. Agnieszka Knyt, Alicja Wancerz-Gluza
W ogłoszonym 22 lipca 1944 Manifeście PKWN konstytuujące się władze komunistyczne zapowiadały: „Zniesione zostaną niemieckie znienawidzone zakazy, krępujące działalność gospodarczą, obrót handlowy między wsią i miastem. Państwo popierać będzie szeroki rozwój spółdzielczości. Inicjatywa prywatna wzmagająca tętno życia gospodarczego, również znajdzie poparcie państwa.” Poparcia nie znalazła. Handel, produkcja, usługi, rolnictwo, rzemiosło... wszelkie formy prywatnej przedsiębiorczości, utrzymywały się na marginesie oficjalnych struktur. „Prywaciarze”, a też „spekulanci”, „badylarze”... Oddaliśmy im głos.
Jan Tarczyński, Tomasz Szczerbicki, Mercedes a sprawa polska (w językach polskim i angielskim)
Niezwykła opowieść o samochodach Benz, Daimler, Austro-Daimler i Mercedes wpisanych w losy Polski w latach 1896–2006. Album zawiera teksty źródłowe ze 110 lat przedstawiające udział Mercedesa w życiu społecznym Polski i Polaków, a ponadto 230 zdjęć oraz niemal 100 reklam i druków ulotnych związanych z historią marki na ziemiach polskich.
200 lat ubezpieczania
red. Agnieszka Knyt
Niezwykły obraz dziedziny polskiej aktywności — mało znanej, a ściśle związanej z historią kraju (1803–2003) — przedstawiony w rycinach, zdjęciach, dokumentach... Lecz przede wszystkim w opowieściach ludzi, którzy tę historię tworzyli przez kolejne epoki — od czasu zaborów.
Teart ÓSMEGO DNIA
red. Paulina Skorupska
Niezwykły album o zespole z Poznania — przedstawiamy 45 lat najwybitniejszej polskiej sceny alternatywnej w zdjęciach i opowieści słownej. Począwszy od ostatniego przedstawienia premierowego, cofamy się w czasie, by zobaczyć w kadrze coraz wcześniejsze etapy kreacji scenicznych Teatru Ósmego Dnia. Zdjęcia oddają rytm i puls tych dokonań, przywołują obrazy, gesty i słowa, które zapadały w pamięć widowni — wpływały na tożsamość coraz bardziej zbuntowanego pokolenia. Zapraszamy na spotkanie z Teatrem.
Książka wydana wspólnie z Domem Spotkań z Historią i Agora SA.
