Strona domowa DSH: www.dsh.waw.pl
Dom Spotkań z Historią zainaugurował swoją działalność jako miejska instytucja kultury 1 marca 2006, choć otworzył swoje podwoje już 17 września 2005 wystawą zorganizowaną przez Osrodek KARTA p.t. „Oblicza totalitaryzmu”, pokazującą komunizm i nazizm z perspektywy doświadczonej ich okrucieństwem Polski.
Misją DSH jest umożliwianie międzypokoleniowego i międzynarodowego kontaktu ze świadectwami historii Polski i Europy Środkowo-Wschodniej w XX wieku. Działa na bazie zasobów źródłowych gromadzonych przez Ośrodek KARTA, szeroko otwiera się też na inne organizacje i środowiska zajmujące się historią najnowszą. Wśród strategicznych partnerów wymienić można: Instytut Pamięci Narodowej; Instytut Studiów Politycznych PAN; Instytut Polski i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie; Ośrodek Badań, Informacji i Upowszechniania Memoriał w Moskwie, Instytut Badań nad Totalitaryzmem im. Hannah Arendt w Dreźnie, Fundację Körbera w Hamburgu.
Archiwum Fotografii Ośrodka KARTA digitalizuje i opracowuje zbiory Instytutu Polskiego i Muzeum im. gen. Sikorskiego (IPiMS) oraz Studium Polski Podziemnej (SPP) w Londynie, dzięki czemu pomaga w ochronie fotografii londyńskich instytucji i umożliwia badaczom w Polsce szeroki dostęp do tych wyjątkowych archiwaliów.
W 2006 roku Archiwum Fotografii Ośrodka KARTA podjęło współpracę z najważniejszym w Europie archiwum polskich dokumentów z okresu II wojny światowej – IPiMS w Londynie oraz z jego autonomiczną częścią – SPP. Nasze instytucje prowadzą wspólne działania w zakresie dokumentowania historii najnowszej, jej propagowania i poszerzenia wiedzy historycznej społeczeństwa.
Instytut Polski i Muzeum im. gen. Sikorskiego to jedno z najważniejszych archiwów polskich dokumentów z okresu II wojny światowej. Posiada olbrzymie zbiory fotograficzne, będące bezcennym źródłem informacji na temat m.in. rządu londyńskiego, gen. Sikorskiego, Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie (np. polskich dywizjonów lotniczych w Wielkiej Brytanii, marynarki wojennej, I Brygady Pancernej gen. Stanisława Maczka, brygad spadochronowych, formowania Armii Polskiej w ZSRR i szlaku bojowego II Korpusu), życia emigracji. W kolekcji znajdują się również unikatowe zdjęcia z okresu I wojny światowej czy międzywojnia. Ze względu na brak digitalizacji zbiorów, dostęp do tych niepowtarzalnych materiałów był do niedawna bardzo utrudniony.
Studium Polski Podziemnej jest autonomiczną częścią IPiMS, istniejącą od 1947 roku instytucją archiwalną i naukową. Jego zbiory są podstawą do badań nad Polskim Państwem Podziemnym w czasach II wojny światowej. W roku 2011 została rozszerzona współpraca, dotycząca pomocy w opracowywaniu zdjęć ze zbiorów SPP oraz szerszego udostępniania tych materiałów za pośrednictwem Ośrodka KARTA.
Dzięki wsparciu Kancelarii Senatu, Ministerstwa Kultury i dziedzictwa Narodowego oraz Ministerstwa Spraw Zagranicznych, w latach 2006-2011 pracownicy Archiwum Fotografii Ośrodka KARTA kilkukrotnie przeprowadzali kwerendy w zbiorach fotograficznych londyńskich instytucji, zdigitalizowali kilka tysięcy zdjęć wyselekcjonowanych pod względem historycznym i artystycznym, a także dokonali ich merytorycznego opracowania.
Fotografie są udostępniane do celów edukacyjnych i naukowych w Ośrodku KARTA (także na stronach internetowych), oraz w dużej części w serwisie fotohistoria.pl.
Kolekcja fotografii
Prezentujemy wybór zdjęć ze zbiorów SPP:
Prezentujemy wybór zdjęć ze zbiorów IPiMS:
Formowanie oddziałów Armii Andersa
Walki II Korpusu Polskiego pod Monte Cassino
Album niemieckiego oficera
Wojna polsko-bolszewicka
Zniszczenia Warszawy jesienią 1939 r.
Polska Marynarka Wojenna w Wielkiej Brytanii
Strona domowa ERA: www.resistance-archive.org
European Resistance Archive (ERA) to europejski projekt zbierania, opracowywania i udostępniania w internecie relacji świadków historii, którzy w różny sposób występowali przeciw nazizmowi i faszyzmowi. W inicjatywie uczestniczy Polska, Słowenia, Austria, Francja, Włochy i Niemcy.
Serwis internetowy ERA jest platformą publikacji materiałów wideo, będących zapisem wypowiedzi świadków historii. Każda relacja opatrzona jest odpowiednim wprowadzeniem historycznym, użytkownicy mają także dostęp do tekstu transkrypcji. Każdy materiał wideo podzielony jest na odpowiednio zatytułowane rozdziały, pozwalające w szybki sposób dotrzeć do najważniejszych fragmentów wypowiedzi.
W portalu dostępny jest również glosariusz, interaktywna mapa punktów oporu oraz informacje, w jaki sposób można przyłączyć się do projektu.
Strona domowa Eustory: eustory.org
EUSTORY to powołana formalnie od września 2001 europejska sieć organizatorów niezależnych konkursów historycznych dla młodzieży ze wszystkich części Europy; konkursów, które łączy idea uczenia przez własne doświadczenie, realizowana w prowadzonej przez młodych ludzi samodzielnej pracy badawczej.
Sieć ma umożliwić dialog pomiędzy organizatorami konkursów, uczestniczącą w nich młodzieżą, nauczycielami-opiekunami czy ekspertami zapraszanymi do współpracy (konsultanci, jurorzy).
Konkurs „Historia Bliska” już od 1998 roku jest elementem (i pierwszym, założycielskim ogniwem) EUSTORY tworzonej przez Fundację Körbera z Hamburga. Obecnie wchodzą w jej skład instytucje organizujące konkursy z 20 krajów: Belgii, Białorusi, Bułgarii, Czech, Danii, Estonii, Hiszpanii, Łotwy, Niemiec, Norwegii, Polski, Rosji, Rumunii, Serbii, Słowacji, Słowenii, Szwajcarii, Ukrainy, Walii i Włoch.
W ramach EUSTORY organizowane są stacjonarne spotkania młodzieży i nauczycieli w Niemczech (Szkoły Letnie w Berlinie), a jesienią objazdowe seminaria w krajach członkowskich (Akademie Jesienne). Do tej pory odbyło się także kilka Zjazdów Generalnych, mających w części charakter konferencji dla organizatorów konkursów narodowych, które służą wymianie doświadczeń i wspomaganiu metodycznemu; publikowane są teksty informacyjne, metodologiczne i historyczne, także antologie nagrodzonych prac z różnych krajów.
W ramach sieci EUSTORY realizowany jest przez Ośrodek KARTA coroczny konkurs „Historia Bliska”.
Strona domowa: fotohistoria.pl
Z końcem 2006 roku Dom Spotkań z Historią wraz z Ośrodkiem KARTA uruchomił edukacyjny serwis fotograficzny XX wieku — fotohistoria.pl. Obecnie portal gromadzi ponad 30 000 unikalnych fotografii z całego XX wieku. Podstawą serwisu są zbiory fotograficzne Ośrodka KARTA i Polskiej Agencji Prasowej.
W jednym miejscu pokazujemy najważniejsze wydarzenia, znane osoby i codzienne życie. Serwis może poszczycić się zdjęciami dokumentującymi najważniejsze wydarzenia z historii Polski: wojnę polsko-bolszewicką, działania Polskich Sił Zbrojnych, wydarzenia Marca`68, wprowadzenie stanu wojennego, pielgrzymki papieskie.
Odsłaniamy nieznane fotografie z kart historii Polski: Polaków represjonowanych przez ZSRR, odbudowę Warszawy, święta państwowe i ceremonie religijne. Prezentujemy archiwalne zdjęcia znanych osób: Józefa Piłsudskiego, kardynała Stefana Wyszyńskiego, Józefa Cyrankiewicza, Bolesława Bieruta, Władysława Gomułkę, Lecha Wałęsę, Jacka Kuronia, Adama Michnika, Czesława Miłosza.
Fotografie są prezentowane w kolekcjach tematycznych. Informacje o zdjęciach są opracowywane zgodnie z międzynarodowym standardem IPTC. Każde z nich zawiera: datę, miejsce wykonania, opis, autora, właściciela i słowa kluczowe opisujące zdjęcie. Serwis pozwala na zawansowane wyszukiwanie fotografii poprzez wpisanie słowa w polu wyszukiwarki. Dzięki temu możemy znaleźć osoby, miejsca czy konkretnego wydarzenia. Serwis posiada rozbudowaną i nowoczesną nawigację. Wielkim ułatwieniem jest także linia czasu, poprzez którą można wyszukiwać zdjęcia z określonego przedziału czasu i konkretnego roku. Dla odwiedzających serwis przygotowaliśmy interaktywne narzędzia: ocenę i możliwość dodawania komentarzy. Każe zdjęcie jest opatrzone unikalną sygnaturą. Pozwala to na kontakt z instytucjami posiadającymi prawa autorskie.
Celem serwisu jest:
– gromadzenie i opracowanie zbioru fotografii z zakresu historii społecznej XX wieku ze szczególnym uwzględnieniem Polski i Europy Środkowo-Wschodniej;
– ratowanie zagrożonych zbiorów;
– udostępnianie i upowszechnianie zgromadzonych kolekcji.
Serwis na bieżąco poszerza swoje zbiory we współpracy z obecnymi partnerami oraz innymi organizacjami, które zechcą udostępnić swoje materiały dla celów edukacyjnych.
Narodowe Archiwum Cyfrowe rozpoczęło działalność 8 marca 2008 na mocy decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Powołanie tej instytucji jest odpowiedzią na postęp, który dokonał się w technologii zapisu, przechowywania i udostępniania danych.
NAC gromadzi, opracowuje, konserwuje oraz udostępnia archiwalia takie jak zdjęcia (około 14 milionów), nagrania dźwiękowe (30 tysięcy jednostek) oraz filmy (koło 2,4 tysiąca tytułów), które wchodzą w skład państwowego zasobu archiwalnego.
Ponadto NAC koordynuje masową digitalizację materiałów archiwalnych zgromadzonych w archiwach państwowych, której celem jest zabezpieczanie archiwaliów przed zniszczeniem, a także udostępnienie ich on-line.
Współpraca z NAC-em dotyczy projektu Ośrodka KARTA, zrealizowanego w związku z obchodami 70. rocznicy wybuchu II wojny światowej. Przedsięwzięcie zatytułowane „1939. Rozbiór Polski” obejmuje trzy realizacje: album, broszurę oraz wystawę. Wszystkie te inicjatywy zostały zilustrowane zdjęciami ze zbiorów Narodowego Archiwum Cyfrowego.
Narodowe Archiwum Cyfrowe jest również partnerem Ośrodka KARTA w przygotowaniu II poprawionej edycji albumu „Mercedes a sprawa polska”.
O.pl Polski Portal Kultury został założony w 1998 r. Dzisiaj O.pl to szereg wyspecjalizowanych serwisów informacyjnych oraz opiniotwórczych w całości poświęconych kulturze w Polsce. Codziennie na stronach O.pl ukazują się informacje o najważniejszych wystawach, festiwalach, konferencjach, projektach kulturalnych oraz wydarzeniach filmowych i teatralnych. O.pl to również baza tekstów krytycznych kształtujących opinie i światopogląd. Już w 2002 roku redakcja Wprost (9/2002) uznała O.pl za najlepsze medium kultury i jedną z 20 najlepszych stron w Polsce. Katalog Onet.pl przyznał O.pl najwyższą z możliwych ocen. Od 2010 roku przyznawana jest Nagroda O.pl.
Strona domowa projektu: pamietaniepeerelu.pl
Coraz częściej zdajemy sobie sprawę, jak bardzo zagmatwana jest historia Polski ostatnich dziesięcioleci. Jednym z podstawowych problemów w docieraniu do prawdy o tamtych latach jest brak autentycznych, wiarygodnych źródeł. A bez nich nie można badać współczesnej historii. W tej sytuacji uważamy, że konieczne jest odwołanie się do świadków, do uczestników tamtych wydarzeń.
Od 2006 roku Fundacja Ośrodka KARTA realizuje autorski projekt Anki Grupińskiej, pisarki i dziennikarki: „Pamiętanie Peerelu. Opowieści o wspólnych i indywidualnych sposobach na system: 1956–1989”. Jego celem jest zapisanie metodą oral history doświadczenia i pamięci zdarzeń działaczy opozycyjnych z pierwszego i ostatniego szeregu: urzędnika, lekarza, kucharki w stołówce pracowniczej, nauczyciela historii, robotnika, przedszkolanki itd. — czyli tych wszystkich, których doświadczenie pozwoli rekonstruować czas zapominany i zakłamywany.
Założeniem projektu jest uzyskanie opowieści ilustrujących przede wszystkim sprzeciw wobec systemu i życie codzienne w Peerelu w różnych regionach Polski. Tworzymy podprojekty tematyczne: są to opowieści o zdarzeniach (np. rok 1989), związane z działaniem grup pracowniczych
(cykl rozmów z lekarzami, opozycjonującymi swoją niezależną postawą prawnikami, nauczycielami itd.) czy opowieści rekonstruujące budowanie struktur opozycyjnych (SKS we Wrocławiu, Solidarność Walcząca w Poznaniu). Chcemy uzyskać szerszy plan historyczno-etnograficzny złożony ze skrawków, które czasem się znoszą, a czasem dopełniają. Równolegle prowadzimy aktywność badawczą (udział w seminariach i konferencjach naukowych) i edukacyjną (warsztaty dla adeptów historii mówionej jako źródła historycznego).
Od 2006 roku w całej Polsce przeprowadziliśmy ponad sto rozmów z opozycjonującymi przeciwko systemowi peerelowskiemu mieszkańcami Wrocławia, Poznania, Kielc, Jarocina i wielu innych miast. Projekt jest coraz bardziej obecny w różnych regionach Polski i w mediach. Publikacje na temat „Pamiętania Peerelu” ukazały się m.in. w „Tygodniku Powszechnym”, „Focusie”, „Rzeczpospolitej”, „Czasie Kultury” i w kwartalniku „Karta”.
W 2008 roku we współpracy Fundacji Ośrodka KARTA i Centrum Edukacji Obywatelskiej rozpoczęliśmy publikację serii wydawniczej „Pamiętanie Peerelu”. Wykorzystując zebrany materiał, wydajemy notesy edukacyjne — materiał pomocny przede wszystkim nauczycielom szkół ponadpodstawowych: gimnazjów i liceów. Fragmenty zrealizowanych m.in. w Poznaniu wywiadów zostały wykorzystane przy realizacji notesów. Cały projekt „Pamiętanie Peerelu. Opowieści o wspólnych i indywidualnych sposobach na system: 1956–1989” chcemy kontynuować do 2010 roku.
Stowarzyszenie MEMORIAŁ w Moskwie — rosyjska organizacja pozarządowa, której głównym celem jest dokumentowanie i propagowanie wiedzy o ofiarach komunistycznych represji politycznych, a także monitorowanie i przeciwdziałanie naruszeniom praw człowieka w Rosji i w krajach byłego ZSRR.
Stowarzyszenie oficjalną działalność rozpoczęło po konferencji założycielskiej 28–30 stycznia 1989. Obecnie członkami MEMORIAŁU (pełna nazwa − Międzynarodowe Stowarzyszenie Historyczno-Oświatowe, Dobroczynne i Obrony Praw Człowieka „Memoriał”) są samodzielne i niezależne organizacje zarejestrowane na terenie Rosji, Kazachstanu, Ukrainy i Łotwy, a także w Niemczech, we Włoszech i Francji.
W Polsce od początku lat 90. głównym partnerem MEMORIAŁU jest Ośrodek KARTA.
MEMORIAŁ współpracuje z Ośrodkiem KARTA przede wszystkim nad dokumentowaniem losów przedwojennych obywateli polskich represjonowanych przez organa władzy sowieckiej po 17 września 1939 − w ramach programu „Represje przeciw Polakom i obywatelom polskim”.
Program został zainicjowany po tzw. Tygodniu Sumienia — cyklu spotkań 54 przedstawicieli MEMORIAŁU z Rosji, Kazachstanu i Ukrainy z byłymi represjonowanymi lub ich krewnymi, zorganizowanych przez Ośrodek KARTA w Warszawie w dniach 6–12 kwietnia 1992 (według wzoru spotkań organizowanych przez „Memoriał” w byłym ZSRR).
Wydarzenie, w którym wzięło udział kilka tysięcy osób z Polski, potwierdziło ogromne zapotrzebowanie społeczne na badanie i upowszechnianie wiedzy o represjach sowieckich, a zwłaszcza na opisanie i upamiętnienie jednostkowych losów ofiar represji.
Wkrótce w moskiewskim MEMORIALE powołano Komisję Polską, której koordynatorem od poczatku jest Aleksander Gurjanow. Dostęp do posowieckich materiałów archiwalnych po 1991 roku umożliwił badaczom MEMORIAŁU wydanie w 1997 roku zbioru artykułów pod red. A. Gurjanowa Represje przeciw Polakom i obywatelom polskim (http://www.memo.ru/history/POLAcy/Index.htm), w których opisano i usystematyzowano kategorie represji. Po czym w ścisłej współpracy z „Indeksem Represjonowanych” (program realizowany w Ośrodku KARTA od 1988 roku, w ramach którego zostały podjęte całościowe badania weryfikacyjne i statystyczne w obrębie wydzielonych kategorii).
W latach 1997–2010 wspólnie opracowano ponad 120 tysięcy biogramów represjonowanych (osób deportowanych, uwięzionych w „poprawczych obozach pracy” lub przetrzymywanych w obozach jako internowani), które opublikowano w serii wydawniczej „Indeksu Represjonowanych” oraz w internecie (http://lists.memo.ru/index2.htm i http://www.indeks.karta.org.pl/pl/wyszukiwanie.jsp).
Równolegle od 2005 roku MEMORIAŁ (w którego imieniu występuje Aleksander Gurjanow) prowadzi działania na rzecz sądowej rehabilitacji ofiar zbrodni katyńskiej i odtajnienia decyzji Głównej Prokuratury Wojskowej FR o umorzeniu 21 września 2004 śledztwa „katyńskiego”.
Od 1993 roku MEMORIAŁ i Ośrodek KARTA współpracowały nad projektami związanymi z tematyką opozycji wobec systemu totalitarnego. W ramach programu „Wspólne Miejsce – Europa Wschodnia” zgromadzono wiele cennych dokumentów (dostępnych m.in. w Archiwum Wschodnim w Ośrodku KARTA), zorganizowano konferencje naukowe (w 1996 i 1998 roku), a przede wszystkim opracowano i wydano Słownik dysydentów. Czołowe postacie ruchów opozycyjnych w krajach komunistycznych w latach 1956–1989 (Warszawa 2007, edycja rosyjskojęzyczna ukaże się niebawem).
W 1998 roku Ośrodek KARTA, dzięki realizacji programu „Wspólne Miejsce – Europa Wschodnia”, opublikował polską wersję pracy zbiorowej Łagry. Przewodnik encyklopedyczny, pod red. Nikity Ochotina i Arsienija Roginskiego (wydanej przez „Memoriał” w 1998).
Ośrodek KARTA i MEMORIAŁ prowadzą także działania edukacyjne dla młodzieży, między innymi współpracujące ze sobą badawcze konkursy historyczne „Historia Bliska” w Polsce (od 1996) i „Człowiek w historii. Rosja w XX wieku” w Rosji (od 1999).
Razem są też członkami EUSTORY – międzynarodowej sieci organizatorów takich konkursów w 23 krajach (www.eustory.org.pl).
W ramach tych konkursów zorganizowana została w roku szkolnym 2010/2011 wspólna polsko-rosyjska ścieżka badawcza − w Polsce temat XV edycji konkursu p.t. „Spotkania w XX wieku. Polacy − Rosjanie: przyjaciele, wrogowie, sąsiedzi?”, a w Rosji w XII edycji konkursu temat: „Rosja i Polska: dalekie i bliskie, swoi i obcy” oraz seminarium w Warszawie, które rozpoczęło proces „wymiany młodzieży”.
MEMORIAŁ i Ośrodek KARTA prowadzą też ściśle współpracujące ze sobą portale edukacyjne dla młodzieży, zainicjowane we współpracy z niemiecką Fundacją Pamięć-Odpowiedzialność-Przyszłość (EVZ) w ramach sieci „Learning from history”: KARTA – „Uczyć się z historii” (www.uczyc-sie-z-historii.pl) i MEMORIAŁ – „Uroki istorii” (www.urokiistorii.ru).
KARTA i MEMORIAŁ już w 1994 roku podpisały umowę o współpracy, która została zaktualizowana w maju 2011 roku (można ją zobaczyć tutaj).
KARTA i MEMORIAŁ podpisują wstępne porozumienie o współpracy w siedzibie KARTY, na ul. Odolańskiej 10, w czasie trwania „Tygodnia Sumienia” w Warszawie, w kwietniu 1992 roku. Po środku nad dokumentem siedzą: od prawej strony Piotr Mitzner (KARTA), Nikita Pietrow (MEMORIAŁ), Inna Fieduszczak (POSZUK, Ukraina), Walentyna Tichonowa i Anna Griszina (MEMORIAŁ). Stoją od prawej: Alicja Wancerz-Gluza (KARTA), Borys Bielenkin (MEMORIAŁ), Zbigniew Gluza i Danuta Szczepańska (KARTA), Jan Raczyńskij (MEMORIAŁ), Piotr Cegiełkowski (KARTA), Wiktor Bułgakow (MEMORIAŁ).
Rok Historii Najnowszej to inicjatywa Ministerstwa Edukacji Narodowej.
„Obecny rok szkolny jest szczególny. Zaczęliśmy go od 70. rocznicy wybuchu wojny, obchodziliśmy 20. rocznicę powstania rządu Tadeusza Mazowieckiego. Wkrótce nadejdzie 20-lecie pierwszych wyborów samorządowych, przed nami także 30-lecie porozumień sierpniowych. Rocznice te mogą być wykorzystane do rozmawiania w szkole o tym, co te ważne daty zmieniły w naszej rzeczywistości” — pisała Krystyna Hall w informacji o ogłoszeniu przez MEN roku szkolnego 2009/2010 Rokiem Historii Najnowszej.
W portalu www.rokhistorii.men.gov.pl znaleźć można m.in. aktualności dotyczące projektów edukacyjnych promujących wiedzę o historii najnowszej, materiały edukacyjne, informacje o konkursach i konferencjach. Portal ma stać się nowoczesnym narzędziem na co dzień wspierającym nauczycieli w prowadzeniu zajęć.
Ośrodek KARTA jest partnerem Roku Historii Najnowszej.
