BIP

logo Archiwa społeczne

W Polsce istnieje około 500 archiwów społecznych. Archiwa te powstają, aby dokumentować tematy, do których nie docierają instytucje państwowe m.in. historię lokalną, historię ruchów protestu i oporu społecznego, losy zwykłych ludzi, historię organizacji pozarządowych, historię życia artystycznego itd.

Ośrodek KARTA jest rzecznikiem polskich archiwów społecznych (AS-ów). Dostarczamy archiwistom darmowe narzędzia, wiedzę, promujemy oddolny ruch niezależnej archiwistyki. Zabiegamy o wsparcie całej dziedziny. Centrum programu to portal www.archiwa.org.

 

Oto najważniejsze efekty programu:

  • Otwarty System Archiwizacji - darmowy program do opisywania zbiorów AS-ów, stworzony z myślą o osobach bez wiedzy archiwistycznej, w pełni zgodny ze standardami Międzynarodowej Rady Archiwów - do pobrania! Korzysta z niego już prawie 40 organizacji. Już wkrótce ukaże się webowa wersja programu, która umożliwi publikację zbiorów w internecie. 
  • Podręcznik "Archiwistyka społeczna" (2012): pierwsza książka na temat oddolnego dokumentowania historii, prowadząca archiwistów-amatorów krok po kroku przez kolejne etapy powstawania i działania archiwum: od pozyskiwania zbiorów do ich udostępniania.
      
  • Konkurs dotacyjny "Wspieranie działań archiwalnych" dla archiwów społecznych, prowadzony przez Naczelną Dyrekcję Archiwów Państwowych. Uruchomienie konkursu było możliwe, dzięki poprawce do nowelizowanej Ustawy archiwalnej, zaproponowanej przez Ośrodek KARTA we współpracy z NDAP.
  • Publikacja o sytuacji AS-ów w 6 krajach (2015): "Archiwa społeczne. Modele współpracy z państwem/ Community archives. Models of cooperation with the state", będąca efektem konferencji międzynarodowej, zorganizowanej w 2014 przez KARTĘ.  
  • Kongres Archiwów Społecznych, zorganizowany po raz pierwszy w Warszawie w październiku 2015. Przyjechało na niego około 200 przedstawicieli AS z całej Polski. Na Kongresie utworzono sieć archiwów społecznych i przyjęto tekst Karty Zasad AS. Dostępny jest folder "Kongres archiwów społecznych" i nagrania video z Kongresu.  
  • Szkolenia dla AS-ów. Ponad 500 osób z bibliotek i organizacji pozarządowych, przeszkolonych z prowadzenia archiwum społecznego. W 2017 roku w sumie przeprowadzimy 2 szkolenia stacjonarne i co najmniej 5 szkoleń online - zachęcamy do śledzenia archiwa.org

 

W 2017 realizujemy 3 projekty rozwijające archiwistykę społeczną:


Pierwszy jest kontynuacją rozpoczętego w 2016 roku projektu "Archiwistyka społeczna - potencjał działań oddolnych w sferze historii i dziedzictwa", w ramach którego stworzyliśmy webową wersję Otwartego Systemu Archiwizacji i napiszemy raport podsumowujący zjawisko archiwistyki społecznej, zawierający m.in. rekomendacje dla Ministerstwa Kultury w sprawie wspierania archiwów społecznych. Projekt dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Drugi projekt to "Nowoczesne i kreatywne archiwa społeczne". W październiku 2017 odbędzie się II Kongres Archiwów Społecznych, rozbudowujemy archiwa.org o wirtualne wystawy zbiorów archiwów, zorganizujemy webinaria Archiwum w internecie. Dodatkowo we współpracy ze Stowarzyszeniem Wikimedia Polska odbędzie się szkolenie z obsługi Wikipedii oraz z edycji haseł. Uruchomiony zostanie Wikiprojekt Archiwa społeczne w Wikipedii

W ramach trzeciego projektu "Pamięć trzeciego sektora" będziemy rozwijać wiedzę i umiejętności przedstawicieli organizacji pozarządowych w zakresie zabezpieczania własnego zasobu archiwalnego. Powstanie interaktywny samouczek, poradnik dla startujących w konkursie "Wspieranie działań archiwalnych", zorganizujemy też szkolenia stacjonarne i szkolenia online. Projekt dofinansowany ze środków Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich.

 

 

Aktualne informacje o działaniach dostępne są na stronie www.archiwa.org i w newsletterze archiwistyki społecznej.

 

 

archiwa społeczne


Dołącz do nas!

Zbieramy informacje o archiwach społecznych, aby pokazać siłę i wagę tego ruchu, wspierać się wzajemnie doświadczeniem i wiedzą, wzmocnić nasz wspólny głos…

Zachęcamy do przyłączenia się do naszej inicjatywy. Prosimy o kontakt tych, którzy wiedzą o archiwach społecznych. Stowarzyszenia, fundacje, grupy nieformalne bądź inne organizacje gromadzące świadectwa historyczne zachęcamy do poinformowania nas o swojej działalności (i dołączenia do sieci archiwów społecznych). 

 

 

 

Kontakt:
Fundacja Ośrodka KARTA
Dział: Obserwatorium Archiwistyki Społecznej
as@karta.org.pl, tel. 22 844 10 55
www.archiwa.org

Zespół:
Agnieszka Świątecka (p.o. kierownika), e-mail: a.swiatecka@karta.org.pl
Katarzyna Ziętal (kierowniczka, urlop macierzyński), e-mail: k.zietal@karta.org.pl
Dawid Bonik (programista), e-mail: d.bonik@karta.org.pl
Paweł Cylc (programista), e-mail: p.cylc@karta.org.pl
Ewa Kołodziejska (analityczka i testerka OSA, urlop naukowy), e-mail: e.kolodziejska@karta.org.pl
Małgorzata Kudosz (redaktorka portalu archiwa.org, analityczka OSA), e-mail: m.kudosz@karta.org.pl


Zapraszamy na fanpage "Archiwa społeczne" w serwisie Facebook.

 

 

Zapraszamy do odwiedzenia strony domowej konkursu „Historia Bliska” dostępnej pod adresem: www.historiabliska.pl , skąd prowadzi ścieżka do Archiwum Konkursów, gdzie można znaleźć wszystkie materiały informacyjne i instruktażowe dotychczasowych 18 konkursów oraz archiwum - bazę prac, umieszczoną na portalu „Uczyć się z historii”. OGŁOSILIŚMY XIX KONKURS HISTORIA BLISKA - na rok 2016! Nauczyciele i Bibliotekarze, Archiwiści i Archiwiści Społeczni, Muzealnicy i Animatorzy Kultury, Drużynowi Harcerstwa i Działacze Społeczni, Pasjonaci Historii i Wszyscy Inni – pracujący z młodzieżą lub działający na rzecz ochrony dziedzictwa kultury, szczególnie w środowiskach lokalnych – prosimy Was, abyście zachęcili młodzież do udziału w konkursie, abyście promowali tę ideę w swoich środowiskach i pomogli młodzieży w pracy badawczej. 1 lutego 2016 ogłosiliśmy 19. konkurs „Historia Bliska": Historia bliska nieodkryta, nieopowiedziana, niewysłuchana…            Zajrzyj na www.historiabliska.pl - XIX konkurs „Historia Bliska" zakończony! Możemy powiedzieć, że Historia Bliska... dojrzała do „sieci”, bo na wszystkich poziomach organizacyjnych konkursu − poczynając od promocji i komunikacji, przez przyjmowanie prac konkursowych, aż po proces oceny jury i udostępnianie efektów konkursu − będziemy wykorzystywali ten portal i nowoczesne narzędzia komunikacji. Internet odciska swoje piętno także na „treściach” konkursu. Z jednej strony − materiały pomocnicze będą miały formę umożliwiającą dostęp do nich online (np. filmy instruktażowe, programy z „narzędziownika” i bazy dostępne w „linkownii”). Z drugiej strony − dopuszczamy legalne wykorzystywanie w pracach konkursowych materiałów zaczerpniętych z internetu (różnych bibliotek cyfrowych i archiwów wirtualnych), oczywiście − pod pewnymi warunkami. I co nowe w konkursie − także zachęcamy do wzbogacania (ale nie zaśmiecania − stąd troska o jakość!) internetu źródłami pozyskanymi z archiwów tradycyjnych (szczególnie lokalnych i prywatnych) i profesjonalnie zdigitalizowanymi w ramach przygotowania pracy konkursowej. Liczymy jednak na respektowanie reguł konkursu, w tym − przestrzeganie prawa autorskiego, prawa do ochrony danych i wizerunku oraz zasad etyki. *** Narodowy Instytut Audiowizualny przyznał Ośrodkowi KARTA (w Programie MKiDN Edukacja medialna i informacyjna) dotację 261 tys. zł na 3 edycje (lata 2015-2017) Historii Bliskiej, która… dojrzała do Sieci. Konkurs od najbliższej, 18 edycji będzie miał stały tytuł „Historia bliska nieodkryta, nieopowiedziana, niewysłuchana…” a w nowej jego formule merytorycznej (m.in. pozyskiwanie, wykorzystanie i upowszechnianie źródeł historycznych czy forma prac) oraz organizacyjnej na wszystkich etapach (m.in. promocja, instrukcje konkursowe-webinaria, dostarczanie i rejestracja prac, ocena Jury) − wykorzystane będą nowoczesne narzędzia informatyczne. Musimy jeszcze zdobyć pewne fundusze, aby możliwe było utrzymanie poziomu konkursu (także co do wysokości możliwych do zdobycia nagród ;-)), dopracować wszystkie narzędzia "realizacyjne" i wkrótce ruszymy. Zaglądajcie często tu, na stronę: www.historiabliska.pl !!! *** Historia „Historii Bliskiej” „Historia Bliska” to program realizowany przez Fundację Ośrodka KARTA; od 1996 roku, oparty głównie na organizacji corocznych konkursów historycznych dla uczniów gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych – dotąd (do 2012 roku) zorganizowano 16 edycji konkursu. (Do 11. edycji konkurs był współorganizowany i w całości finansowany przez Fundację Batorego). Uczestnicy, w ramach ogólnego tematu konkursu, realizują temat własny — ważny z punktu widzenia lokalnej społeczności: wsi, miasteczka, rodziny, środowiska. Mają za zadanie samodzielnie przeprowadzić pracę badawczą: zgromadzić źródła (w tym relacje świadków historii), dokonać ich analizy i weryfikacji, przedstawić efekty swojej pracy w dowolnej formie. W siedemnastu edycjach konkursu (1996—2013) udział wzięło 13 750 autorów, nadsyłając 7785 prac.
Strona domowa: www.audiohistoria.pl Archiwum Historii Mówionej to największy w Polsce zbiór relacji biograficznych (blisko 5 tysiący nagrań audio i 100 wideo) oraz innych archiwalnych świadectw obejmujących niemal cały XX wiek.

Zajrzyj na multimedialne prezentacje tematyczne!!!

W ramach wielu programów i realizacji dużych projektów, KARTA tworzy autorskie opracowania różnych zagadnień czy tematów historycznych, które stają się odrębnymi prezentacjami multimedialnymi.

Zapraszamy do wejrzenia w te różnorodne  "światy" – bogactwo obrazów i treści...

„Amerykański Korpus Pokoju w Polsce”

"Czas Bibuły"

Fenomen „Solidarności”

„Krzyż–Kreuz w XX wieku"

„Ocaleni z Mauthausen”

„Polacy na Wschodzie”

„Poznań–Budapeszt 1956”

„Rok 1945. Między wojną a podległością”

„Zaolzie”

„Zbrodnia Katyńska"

„Z dziejów bankowości polskiej”

 


Strona domowa projektu:pamietaniepeerelu.pl

Coraz częściej zdajemy sobie sprawę, jak bardzo zagmatwana jest historia Polski ostatnich dziesięcioleci. Jednym z podstawowych problemów w docieraniu do prawdy o tamtych latach jest brak autentycznych, wiarygodnych źródeł. A bez nich nie można badać współczesnej historii. W tej sytuacji uważamy, że konieczne jest odwołanie się do świadków, do uczestników tamtych wydarzeń. 

Od 2006 roku Fundacja Ośrodka KARTA realizuje autorski projekt Anki Grupińskiej, pisarki i dziennikarki: „Pamiętanie Peerelu. Opowieści o wspólnych i indywidualnych sposobach na system: 1956–1989”. Jego celem jest zapisanie metodą oral history doświadczenia i pamięci zdarzeń działaczy opozycyjnych z pierwszego i ostatniego szeregu: urzędnika, lekarza, kucharki w stołówce pracowniczej, nauczyciela historii, robotnika, przedszkolanki itd. — czyli tych wszystkich, których doświadczenie pozwoli rekonstruować czas zapominany i zakłamywany.

Założeniem projektu jest uzyskanie opowieści ilustrujących przede wszystkim sprzeciw wobec systemu i życie codzienne w Peerelu w różnych regionach Polski. Tworzymy podprojekty tematyczne: są to opowieści o zdarzeniach (np. rok 1989), związane z działaniem grup pracowniczych
(cykl rozmów z lekarzami, opozycjonującymi swoją niezależną postawą prawnikami, nauczycielami itd.) czy opowieści rekonstruujące budowanie struktur opozycyjnych (SKS we Wrocławiu, Solidarność Walcząca w Poznaniu). Chcemy uzyskać szerszy plan historyczno-etnograficzny złożony ze skrawków, które czasem się znoszą, a czasem dopełniają. Równolegle prowadzimy aktywność badawczą (udział w seminariach i konferencjach naukowych) i edukacyjną (warsztaty dla adeptów historii mówionej jako źródła historycznego).

Od 2006 roku w całej Polsce przeprowadziliśmy ponad sto rozmów z opozycjonującymi przeciwko systemowi peerelowskiemu mieszkańcami Wrocławia, Poznania, Kielc, Jarocina i wielu innych miast. Projekt jest coraz bardziej obecny w różnych regionach Polski i w mediach. Publikacje na temat „Pamiętania Peerelu” ukazały się m.in. w „Tygodniku Powszechnym”, „Focusie”, „Rzeczpospolitej”, „Czasie Kultury” i w kwartalniku „Karta”.

W 2008 roku we współpracy Fundacji Ośrodka KARTA i Centrum Edukacji Obywatelskiej rozpoczęliśmy  publikację serii wydawniczej „Pamiętanie Peerelu”. Wykorzystując zebrany materiał, wydajemy notesy edukacyjne — materiał pomocny przede wszystkim nauczycielom szkół ponadpodstawowych: gimnazjów i liceów. Fragmenty zrealizowanych m.in. w Poznaniu wywiadów zostały wykorzystane przy realizacji notesów. Cały projekt „Pamiętanie Peerelu. Opowieści o wspólnych i indywidualnych sposobach na system: 1956–1989” chcemy kontynuować do 2010 roku.

 

 

(a.w-g, ak)

Strona domowa: XXwiek.pl Historia XX wieku opisywana relacjami i fotografiami prezentowanymi na interaktywnej osi czasu.Serwis historii XX wieku to wyjątkowy projekt w polskim internecie. Na stronie, za pomocą specjalnie przygotowanej osi czasu użytkownik może przeglądać najbardziej znaczące materiały historyczne dotyczące każdego dnia XX wieku, czyli docelowo ponad 36 tysięcy dni! W portalu znaleźć można relacje historyczne, fotografie archiwalne, nagrania audio i wideo oraz zdigitalizowane dokumenty w formacie PDF i prezentacje multimedialne.
Pogotowie Archiwalne — projekt Fundacji Ośrodka KARTA — zbiera wszelkie sygnały z całej Polski dotyczące zagrożonych zbiorów archiwalnych: prywatnych, środowiskowych, o nieznanym pochodzeniu — związanych z okresem do 1989 roku.
Strona domowa: www.uczyc-sie-z-historii.pl Witryna „Uczyć się z historii” to prowadzona przez Ośrodek KARTA platforma publikacji projektów edukacyjnych (realizowanych w szkołach i edukacji pozaszkolnej z młodzieżą) poświęconych historii Polski i jej sąsiadów w XX wieku. W szczególności zaś — doświadczeniu dwóch totalitaryzmów: nazizmu i komunizmu w latach II wojny światowej, ich dziedzictwu i współczesnej debacie o nich oraz płynącej z przeszłości nauki dla przyszłości, kształtowania i przestrzegania praw człowieka.
Ośrodek KARTA prowadzi bogatą działalność wystawienniczą. Poniżej znajdą Państwo informacje dotyczące wybranych wystaw.
Ośrodek KARTA ul. Narbutta 29 02-536 Warszawa tel. (+48 22) 848 07 12; 848-07-28; 848-07-61 / Mapa strony