Archiwum Wschodnie
Internetowa baza danych zbiorów Archiwum Wschodniego jest dostępna na stronie karta.infogenia.pl.
Archiwum zostało powołane w listopadzie 1987 jako niezależna instytucja społeczna skupiająca kilkadziesiąt osób, mająca dokumentować przemilczaną i zafałszowaną „wschodnią” przeszłość. Utrzymywało się ze składek społecznych i dotacji przekazanych przez „podziemne” struktury naukowe: Komitet Kultury Niezależnej, Społeczny Komitet Nauki i inne.
Legalną działalność dokumentacyjno-archiwalną archiwum rozpoczęło w roku 1990, po zarejestrowaniu Fundacji Archiwum Wschodniego. Początkowo posiadało oddziały terenowe m.in. w Poznaniu (Archiwum Zachodnie), Wrocławiu, Białymstoku, Lublinie oraz przedstawicieli za granicą (Londyn, Moskwa, USA i Kanada).
Najważniejsza część zbiorów AW dotyczy historii Kresów Wschodnich II RP, losów obywateli polskich w ZSRR i pod okupacją sowiecką oraz przesiedleń po II wojnie światowej. Specjalne miejsce zajmują źródła zawierające informacje o obywatelach polskich prześladowanych przez ZSRR w latach 1939–56 (rozstrzelanych, deportowanych, internowanych, więzionych w łagrach, wcielonych do Armii Czerwonej).
AW pozyskuje źródła, nagrywając relacje świadków historii, prowadząc kwerendy tematyczne w archiwach na terenie Polski i krajów byłego ZSRR, organizując i współorganizując konkursy na wspomnienia (m.in. „Wschodnie losy Polaków”, „Wschodnie piętno najnowszej historii Polski”, „Kresy Wschodnie pod okupacjami 1939–45”, „Wysiedlenie — wspólne doświadczenie narodów”, „Repatrianci z Kresów Wschodnich w latach 1944–57 — dzieje jednostek, rodzin i zbiorowości”), pozyskując zapiski i dokumenty od osób prywatnych, wymieniając materiały z organizacjami społecznymi takimi jak np. Związek Sybiraków.
Ośrodek KARTA działa od 28 lat, nieprzerwanie realizując swoją misję. Staramy się reagować na potrzeby społeczne, związane z historią XX wieku, które nie zostają zaspokojone w inny sposób. Jesteśmy organizacją pozarządową. Nasza działalność ma charakter niekomercyjny — utrzymujemy się jedynie z dotacji i darowizn.
Jeżeli Państwo są gotowi wesprzeć nasze działania, serdecznie prosimy o przekazanie Fundacji Ośrodka KARTA 1% podatku lub innej dowolnej kwoty w charakterze darowizny.
Jednocześnie bardzo dziękujemy za wszelką dotychczasową pomoc.
Zbiory Archiwum Wschodniego w Ośrodku KARTA zawierają:
– nagrane i spisane relacje (1 587);
– wspomnienia i dzienniki — w tym plon konkursów (4 187);
– opracowania (646);
– wykazy Polaków i obywateli polskich represjonowanych w ZSRR, pod okupacją sowiecką lub w okresie instalowania władzy komunistycznej w Polsce;
– kolekcje osobiste — dokumenty, notatki, listy, fotografie, pamiątki, rysunki (744);
– kopie polskich zbiorów Instytutu Hoovera w Stanford (USA) — fragmenty kolekcji Andersa, Ministerstwa Informacji i Dokumentacji, Ambasady RP w Kujbyszewie oraz Instytutu Sikorskiego w Londynie (3 mb);
– kopie dokumentów sowieckich dotyczących represji na obywatelach polskich z archiwów Rosji, Białorusi i Ukrainy pozyskanych w ramach międzynarodowego programu „Wspólne miejsce — Europa Wschodnia” (3 mb);
– muzealia — pamiątki z zesłania i łagrów (większość w stałym depozycie w Muzeum Niepodległości w Warszawie).
Zbiory są stale uzupełniane i porządkowane. Aktualne informacje o zasobie są dostępne w katalogu kartkowym (alfabetyczny, geograficzny i rzeczowy) oraz w bazach komputerowych w Ośrodku KARTA i w internecie.
Udostępnianie zbiorów:
– pracownia naukowa czynna jest od poniedziałku do czwartku w godz. 9.30–16.30;
– materiały można zamówić, wcześniej pisząc pod adresem: archiwum@karta.org.pl lub telefonicznie: (0 22) 848 07 12 (lub końcówka 28 albo 61);
– miesięczna przerwa wakacyjna trwa w okresie lipiec–sierpień;
– nie ma wymogów formalnych w dostępie do akt;
– istnieje możliwość reprografii — odpłatna wg cennika OK.
Katalogi i inwentarze zbiorów Archiwum Wschodniego
Katalog zbiorów Archiwum Wschodniego t. I: Kolekcja relacji
Katalog zbiorów Archiwum Wschodniego t. II: Kolekcje osobiste. Kolekcje wspomnień Związku Sybiraków
Baza internetowa
Internetowa baza danych zbiorów Archiwum Wschodniego jest dostępna na stronie http://karta.infogenia.pl; poszczególne tomy katalogów dostępne są w zakładce Archiwum Wschodnie.
